ریکاوری ماشین مجازی

همان‌طور که تمام وسایل الکترونیکی ممکن است دستخوش تغییراتی ناخوشایند شوند، سرور هم یک استثنا نیست. این درحالی است که ریکاوری سرور امری حیاتی است و بازیابی اطلاعاتش اهمیت بالایی دارد. فرآیند ریکاوری سرور مجازی کار یک فرد مبتدی و غیر متخصص نیست. روند بازیابی اطلاعات ماشین مجازی حساس و پیچیده است که نیاز به تجهیزات و تخصص در زمینه ریکاوری ماشین مجازی دارد. آزمون و خطا روی سرور احتمال بازیابی را کاهش می‌دهد و چه بسا باعث از کار افتادن کلی سرور گردد.

برخی از ماشین های مجازی عبارتند از:

vmware ESX/ESXi
virtualbox
Hyper-V
parallels
QEMU
Linux KVM
vSphere
Xenserve
proxmox
VirtualPC
Dynamic Disks
RAW

خطاهای رایج VMware

• دستگاه‌های شبکه VM قدیمی
• محدودیت‌های حافظه VM
• سرویس مجوز VMware در حال اجرا نیست
• مشکل دیکشنری VMware
• خطای غیر قابل بازیابی VMware Workstation
• خطای VMware intel vt x غیرفعال است
• مشکل VMware esx Hyperthreading حل نشده است
• میزبان مقصد غیرقابل دسترسی است
• خطای شبکه
• کابل شبکه قطع شده است

بازیابی داده‌های ماشین مجازی

اطلاعات ماشین مجازی معمولاً داخل فایل‌های دیسک مجازی نگهداری می‌شود. فایل VMDK در ماشین‌های مجازی VMware و ESXi، فایل‌های VHD و VHDX در Hyper-V و فایل VDI در VirtualBox از فرمت‌های متداول دیسک مجازی هستند.

حذف ماشین مجازی، خرابی فایل دیسک، آسیب دیدن Datastore، بروز مشکل در RAID، قطع ناگهانی برق یا ناقص شدن Snapshot می‌تواند دسترسی به سیستم‌عامل و داده‌های ماشین مجازی را مختل کند.

در فرایند بازیابی داده‌های ماشین مجازی ابتدا باید مشخص شود خرابی مربوط به فایل‌های ماشین مجازی است یا زیرساختی مانند سرور میزبان، هاردها، RAID، Storage و Datastore نیز آسیب دیده است. سپس وضعیت فایل‌های دیسک مجازی، فایل‌های پیکربندی و Snapshotهای وابسته بررسی می‌شود.

روشن نشدن ماشین مجازی همیشه به معنی حذف کامل اطلاعات نیست. ممکن است داده‌ها همچنان داخل فایل VMDK، VHDX یا فضای ذخیره‌سازی وجود داشته باشند، اما ماشین مجازی به دلیل خرابی فایل پیکربندی، قطع شدن زنجیره Snapshot یا از دسترس خارج شدن Datastore اجرا نشود.

نتیجه بازیابی به نوع خرابی، سلامت فایل‌های موجود و مقدار اطلاعاتی بستگی دارد که پس از بروز مشکل روی فضای ذخیره‌سازی نوشته شده است. به همین دلیل، پیش از بررسی نمی‌توان درباره میزان اطلاعات قابل‌بازیابی نتیجه قطعی اعلام کرد.

بازیابی فایل‌های ماشین‌های مجازی

هر ماشین مجازی از یک فایل واحد تشکیل نشده است. فایل دیسک مجازی، فایل پیکربندی، فایل‌های Snapshot، گزارش‌های سیستم و فایل‌های جانبی در کنار یکدیگر ساختار ماشین مجازی را تشکیل می‌دهند.

برخی از فایل‌های متداول عبارت‌اند از:

• فایل VMDK برای دیسک ماشین مجازی VMware و ESXi
• فایل VMX برای پیکربندی ماشین مجازی VMware
• فایل‌های VMSD و VMSN مرتبط با Snapshot در VMware
• فایل‌های VHD و VHDX برای دیسک ماشین مجازی Hyper-V
• فایل‌های AVHD و AVHDX مرتبط با Checkpoint در Hyper-V
• فایل VDI برای دیسک ماشین مجازی VirtualBox
• فایل‌های QCOW و QCOW2 در محیط‌های QEMU و KVM

در فرایند بازیابی فایل‌های ماشین‌های مجازی فقط وجود فایل دیسک اهمیت ندارد. مسیر فایل‌ها، ارتباط دیسک اصلی با Snapshotها، فایل پیکربندی و وضعیت Storage نیز باید بررسی شود.

ممکن است فایل اصلی دیسک موجود باشد، اما ماشین مجازی به دلیل گم شدن فایل پیکربندی یا ناقص شدن یکی از فایل‌های زنجیره Snapshot روشن نشود. در بعضی شرایط امکان اصلاح ساختار و اجرای مجدد ماشین مجازی وجود دارد و در برخی موارد فقط اطلاعات قابل‌خواندن از دیسک مجازی استخراج می‌شود.

تغییر نام دستی فایل‌ها، حذف Snapshotها، جابه‌جایی فایل‌های VMDK یا اتصال دیسک آسیب‌دیده به یک ماشین مجازی جدید می‌تواند ساختار موجود را تغییر دهد. بهتر است قبل از انجام این اقدامات، از فایل‌های موجود محافظت شده و وضعیت آن‌ها بررسی شود.

بازیابی تنظیمات VMX

فایل VMX یکی از فایل‌های پیکربندی ماشین مجازی VMware است. تنظیماتی مانند نوع سیستم‌عامل، مقدار حافظه، تعداد پردازنده‌ها، کارت‌های شبکه، نوع کنترلر و مسیر فایل‌های دیسک مجازی در این فایل ثبت می‌شوند.

حذف، خالی شدن یا خراب شدن فایل VMX ممکن است باعث شود ماشین مجازی در VMware یا ESXi شناسایی نشود یا با وضعیت‌هایی مانند Invalid Virtual Machine، Orphaned یا Inaccessible نمایش داده شود.

برای بررسی بازیابی تنظیمات VMX معمولاً فایل‌ها و اطلاعات زیر اهمیت دارند:

فایل‌های VMDK ماشین مجازی
فایل موجود یا باقی‌مانده VMX
فایل‌های vmware.log
مسیر دیسک‌های مجازی
نوع کنترلرهای مورد استفاده
Snapshotها و ارتباط میان دیسک‌های اصلی و فرزند
سایر فایل‌های باقی‌مانده در پوشه ماشین مجازی

اگر فایل‌های VMDK سالم باشند و زنجیره Snapshot دچار خرابی یا کمبود فایل نشده باشد، در بعضی شرایط ممکن است بتوان فایل VMX را اصلاح یا مجدداً ایجاد کرد. این امکان به وضعیت فایل‌های باقی‌مانده و تنظیمات قبلی ماشین مجازی بستگی دارد.

خراب شدن فایل VMX لزوماً به معنی از بین رفتن داده‌های فایل VMDK نیست؛ زیرا VMX تنظیمات ماشین مجازی را نگهداری می‌کند و اطلاعات سیستم‌عامل و فایل‌های کاربر معمولاً داخل دیسک مجازی قرار دارند.

بااین‌حال، ساخت یک فایل VMX جدید بدون بررسی مسیر دیسک‌ها، نوع کنترلر و Snapshotها ممکن است باعث اتصال دیسک اشتباه یا نمایش نسخه نادرست اطلاعات شود.

بازیابی ماشین مجازی پس از خرابی RAID یا Storage

فایل‌های ماشین مجازی در بسیاری از سرورها روی RAID، NAS، SAN یا تجهیزات Storage ذخیره می‌شوند. در این شرایط ممکن است خرابی یک یا چند هارد، مشکل RAID Controller، حذف Logical Drive یا Rebuild اشتباه باعث شود چند ماشین مجازی به‌صورت هم‌زمان از دسترس خارج شوند. اگر مشکل از RAID یا Storage باشد، ابتدا باید ساختار ذخیره‌سازی بررسی شود. ایجاد آرایه جدید، Initialize کردن RAID، تغییر ترتیب هاردها یا انجام Rebuild بدون بررسی می‌تواند بخشی از اطلاعات قبلی را بازنویسی کند.

برای آشنایی بیشتر با این نوع خرابی می‌توانید راهنمای بازیابی اطلاعات RAID را مطالعه کنید.

پس از خرابی ماشین مجازی چه اقداماتی انجام ندهیم؟

بعد از حذف یا از دسترس خارج شدن ماشین مجازی، از اقدامات زیر خودداری کنید:

• روی همان Datastore ماشین مجازی جدید ایجاد نکنید.
• Datastore، Volume یا Storage را فرمت نکنید.
• ESXi یا سیستم‌عامل سرور را روی فضای قبلی نصب نکنید.
• فایل‌های VMDK، VHDX و VMX را بدون بررسی تغییر ندهید.
• Snapshot یا Checkpoint را به‌صورت دستی حذف نکنید.
• فایل‌های AVHDX را مستقیماً از پوشه Hyper-V پاک نکنید.
• هاردهای RAID را بدون ثبت ترتیب آن‌ها جابه‌جا نکنید.
• روی RAID آسیب‌دیده Rebuild یا Initialize انجام ندهید.
• نرم‌افزار ریکاوری را روی فضای ذخیره‌سازی اصلی نصب نکنید.
• اطلاعات جدیدی روی فضای آسیب‌دیده کپی نکنید.

هدف اصلی این است که تا زمان بررسی، کمترین تغییر ممکن روی دیسک‌ها و فایل‌های اصلی ایجاد شود.